Arz kaybı savaş öncesi seviyelerin çok üzerinde

Rystad Energy’nin piyasa güncellemesine göre, 28 Şubat’ta başlayan çatışmalar sonrası küresel petrol arzında ciddi kesintiler yaşandı. Şirket, bugüne kadar oluşan yaklaşık 1 milyar varillik kaybın, ABD’nin stratejik petrol rezervinin yaklaşık 2,5 katına denk geldiğini hesapladı. Rystad Energy Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Aditya Saraswat, çatışmaların sürdüğü her ay küresel arz kaybına yaklaşık 350 milyon varil daha eklendiğini belirtti.

Körfez ülkelerinde üretim sert düştü

Rapora göre, savaş öncesinde günlük 24,2 milyon varil petrol üreten altı Körfez ülkesinde toplam üretim 12,4 milyon varile kadar geriledi. Böylece bölgedeki üretimin yaklaşık yarısının devre dışı kaldığı ifade edildi. En büyük kaybın yaşandığı ülke ise Suudi Arabistan oldu. Ülkede günlük yaklaşık 3,8 milyon varillik üretimin etkilenmesi, toplam kesintilerin yaklaşık yüzde 32’sini oluşturdu.

Suudi Arabistan gelir kaybına rağmen ihracatta güçlü

Üretimdeki düşüşe rağmen Suudi Arabistan’ın petrol gelirlerinde artış yaşandı. Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Yenbu Limanı’na yapılan sevkiyatlar ve yüksek petrol fiyatları sayesinde ülkenin mart ayı petrol ihracat geliri 24,6 milyar dolara çıkarak 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Irak ve Kuveyt de ağır etkilendi

Irak’ta Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan deniz yolu ihracatına bağımlılık nedeniyle günlük yaklaşık 2,8 milyon varillik üretimin etkilendiği belirtildi. Ülkenin petrol ihracat geliri şubatta 6,8 milyar dolardan nisanda 1 milyar dolara kadar geriledi. Kuveyt’te ise günlük yaklaşık 2 milyon varillik üretim kaybı yaşandığı bildirildi.

Hürmüz Boğazı’nda trafik sert düştü

Raporda, küresel petrol ticareti için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinde de ciddi azalma yaşandığı vurgulandı. 27 Şubat’ta günlük yaklaşık 120 geminin geçtiği boğazda, mart ayında bu sayının 5 ila 10 gemiye kadar düştüğü aktarıldı. Nisan ve mayıs aylarında ise geçişlerin çatışma öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 20 altında kaldığı ifade edildi. Alternatif limanlar devreye alınsa da (Yenbu ve Füceyre), bu hatların Hürmüz Boğazı’nın kapasitesini karşılamada yetersiz kaldığı belirtildi.

Normalleşme 2027’ye sarkabilir

Rystad Energy, Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasite çalışmasının bile kısa sürede eski dengeyi sağlamayabileceğini öngörüyor. Rapora göre, üretim ve lojistik akışın normale dönmesi 2 ila 3 haftayı bulabilir. Kaybedilen üretimin yaklaşık yüzde 85’inin ekim ayına kadar geri kazanılabileceği belirtilse de, Irak ve Kuveyt’teki saha sorunları nedeniyle tam normalleşmenin 2027 Ocak ayına kadar uzayabileceği ifade edildi.

Yıl sonu için 2 milyar varillik risk

Rystad Energy’nin senaryolarına göre, mevcut koşulların devam etmesi halinde yıl sonuna kadar küresel petrol arzındaki toplam kayıp 2 milyar varile ulaşabilir. Aditya Saraswat, Körfez bölgesinde günlük 11,8 milyon varillik üretimin devre dışı kalmasının, yaşanan krizi modern petrol tarihinin en büyük arz kesintilerinden biri haline getirdiğini söyledi.