Küresel enerji piyasalarında kömür fiyatları yeniden yükseliş trendine girdi. Asya için referans kabul edilen Newcastle kömür kontratları, iki yılın zirvesine çıkarak ton başına 152,25 dolara ulaştı. Haziran vadeli işlemlerde görülen bu seviye, 2023 sonundan bu yana kaydedilen en yüksek gün içi değer olarak kayıtlara geçti. Fiyatlardaki artışta hem arz tarafındaki kısıtlamalar hem de mevsimsel talep artışı etkili oldu.

Endonezya’nın ihracat düzenlemeleri arzı sıkıştırdı

Kömür piyasasındaki yükselişin temel nedenlerinden biri Endonezya’nın ihracat politikalarında yaptığı değişiklikler oldu. Ülke, geçtiğimiz ay emtia sevkiyatlarını daha sıkı kontrol altına alacağını açıklamış ve Haziran ayında yeni sistemin devreye girmesiyle birlikte sevkiyatlarda gecikmeler yaşanmıştı. Bu durum küresel arz akışını yavaşlatırken, piyasalarda tedarik sıkışıklığı endişesini artırdı. Uzmanlara göre Endonezya, dünya kömür ihracatında kritik bir tedarikçi konumunda bulunuyor. Bu nedenle ülkeden gelen her türlü düzenleme, küresel fiyatlamalar üzerinde doğrudan etkili oluyor. Arzdaki yavaşlamanın özellikle Asya pazarlarında hissedildiği belirtiliyor.

Yaz sıcaklarıyla birlikte enerji talebi arttı

Kömür fiyatlarındaki yükselişi destekleyen bir diğer faktör ise Asya’da artan elektrik talebi oldu. Kuzeydoğu Asya’da hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte klima kullanımının artması, elektrik üretim ihtiyacını da yukarı çekti. Çin başta olmak üzere büyük enerji tüketicisi ülkelerde, yaz aylarının başlamasıyla birlikte elektrik santrallerinin kömür talebini artırdığı ifade ediliyor. Bu durum kısa vadede talep yönlü baskı oluştururken fiyatların yukarı yönlü hareketini destekledi.

Gaz arzındaki sıkışıklık kömüre yönelimi artırdı

Enerji piyasalarında yalnızca kömür değil, doğal gaz tarafında da daralma sinyalleri dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı’na ilişkin jeopolitik riskler ve Katar’daki ihracat tesislerine yönelik saldırıların küresel enerji akışını etkilediği belirtiliyor. Bu gelişmelerin ardından Japonya gibi bazı ülkelerin sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) bağımlılığını azaltmak için kömür kullanımını artırdığı ifade ediliyor. Bloomberg verilerine göre Japonya’daki kömür santralleri geçen yıla kıyasla daha yüksek kapasitede çalışıyor. Bu durum, Asya genelinde kömür talebini destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

Piyasa yapısı tersine döndü: “Sıkışıklık” sinyali

Newcastle kömür kontratlarında vadeli fiyat eğrisinin tersine döndüğü, yani kısa vadeli fiyatların uzun vadeli fiyatların üzerine çıktığı bildirildi. Piyasalarda “backwardation” olarak bilinen bu durum, arz sıkışıklığına işaret eden önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor.

Analistlere göre bu yapı, mevcut dönemde fiziki arzın talebi karşılamakta zorlandığını ortaya koyuyor. Bu da kısa vadeli fiyat baskısını artırarak piyasalarda oynaklığı yükseltiyor.

2026 için talep artışı beklentisi

Enerji araştırma şirketi Rystad Energy tarafından yapılan değerlendirmede, Asya’da kömür tüketiminin önümüzdeki yıllarda artmaya devam edebileceği öngörülüyor. Şirket, enerji santrallerinin daha yüksek kapasiteyle çalışmasının etkisiyle 2026 yılında kömür tüketiminde yaklaşık 70 milyon tonluk bir artış yaşanabileceğini tahmin ediyor.

Uzmanlar, doğal gaz piyasasındaki olası sıkışıklığın devam etmesi halinde kömürün enerji üretiminde yeniden daha kritik bir rol üstlenebileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun, küresel enerji dönüşümü tartışmalarını da yeniden gündeme taşıması bekleniyor.